Bijgewerkt
Dit bericht is in juli 2026 geactualiseerd: de vervangingsoperatie is gestart, de RDI is toezichthouder geworden en de dwangsombedragen zijn nu bekend, tot 1.650,- euro voor huishoudens met zonnepanelen.
Steeds meer huishoudens vragen zich af of ze hun oude draaischijfmeter verplicht moeten vervangen door een moderne elektriciteitsmeter. Het antwoord is sinds 1 januari 2026 definitief ja: de nieuwe Energiewet verplicht de vervanging, de netbeheerders zijn begonnen met de laatste zo’n 550.000 verouderde meters en er staat inmiddels een concrete dwangsom op weigeren. In dit blog lees je hoe de vervanging verloopt, welke keuze je hebt en wat de gevolgen zijn als je niet meewerkt.
Snel antwoord
Ja, je oude draaischijfmeter moet verplicht worden vervangen door een digitale of slimme meter. Sinds 1 januari 2026 verplicht de Energiewet dit; je netbeheerder stuurt een aanbiedingsbrief en de wissel is gratis als je binnen zes weken een afspraak maakt. Blijf je weigeren, dan kan de RDI een dwangsom opleggen: maximaal 300,- euro zonder zonnepanelen en 1.650,- euro met zonnepanelen.
Nieuwe wet: analoge meter wordt vervangen
Op 1 januari 2026 ging de nieuwe Energiewet in, de opvolger van de Gaswet en de Elektriciteitswet uit 1998. Onderdeel van die wet is de verplichte vervanging van ongeschikte elektriciteitsmeters: de oude analoge draaischijfmeter, maar ook de digitale eenrichtingsmeter die teruglevering niet apart registreert. De netbeheerders Enexis, Liander, Stedin, Coteq, Rendo en Westland Infra vervangen de komende twee jaar de laatste circa 550.000 verouderde meters; zo’n 95 procent van alle meters was de afgelopen tien jaar al vervangen.
Je kunt de vervanging niet weigeren, maar je mag wel kiezen wat ervoor in de plaats komt: een digitale meter zonder communicatiemodule of een slimme meter.
Hoe verloopt de vervanging?
Je hoeft zelf niets te doen totdat je netbeheerder in jouw buurt aan de beurt is. Dan gaat het zo:
- Je ontvangt in de loop van 2026 of 2027 een aanbiedingsbrief van je netbeheerder, gericht aan degene op wiens naam het energiecontract staat.
- Je maakt binnen zes weken een afspraak, via de QR-code in de brief of telefonisch. Dan is de meterwissel gratis. Wacht je langer, dan mag de netbeheerder plaatsingskosten rekenen.
- De monteur komt langs, de afspraak duurt maximaal een uur en je zit heel even zonder stroom of gas. Zorg dat er iemand van 18 jaar of ouder thuis is en maak de meterkast vooraf leeg.
- Bij de monteur geef je aan welke meter je wilt: digitaal of slim.
Wat gebeurt er als je niet meewerkt?
Nieuw sinds januari 2026: de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) houdt toezicht op de meewerkingsplicht. Maak je zes weken na de aanbiedingsbrief geen afspraak, dan geeft de netbeheerder je gegevens door aan de RDI. Die herinnert je eerst en biedt hulp aan, maar legt bij aanhoudend weigeren een last onder dwangsom op. De bedragen zijn inmiddels bekend en liegen er niet om:
- Zonder zonnepanelen: 100,- euro per constatering, elke drie weken opnieuw gecontroleerd, oplopend tot maximaal 300,- euro.
- Met zonnepanelen: 550,- euro per constatering, oplopend tot maximaal 1.650,- euro.
Het hogere bedrag voor zonnepaneelbezitters is bewust gekozen: met een terugdraaiende draaischijfmeter blijf je feitelijk onbeperkt salderen, en dat voordeel wil de overheid wegnemen. Betalen van de dwangsom heft de plicht bovendien niet op; wie blijft weigeren kan opnieuw een (hogere) dwangsom krijgen.
Slimme meter of digitale meter: het verschil
Je hebt bij de metervervanging de keuze uit twee typen:
- Digitale meter: meet verbruik en teruglevering apart, maar heeft geen communicatiemodule. Je geeft zelf je meterstanden door. Een goede optie als je om privacyredenen geen data wilt delen.
- Slimme meter: doet hetzelfde, maar stuurt de meterstanden automatisch door. Bovendien kun je via de P1-poort een P1 Meter aansluiten voor realtime inzicht in je verbruik en teruglevering.
Voor je energierekening maakt de keuze niet uit: beide meters registreren teruglevering apart, waardoor het onbeperkt terugdraaien van de oude meter stopt.
Tip van de redactie
Kies de slimme meter en pak het inzicht mee
Met een slimme meter plus P1 Meter zie je realtime wat je verbruikt en teruglevert. Precies dat inzicht heb je nodig om je voor te bereiden op het einde van de salderingsregeling in 2027: je ziet direct hoeveel zonnestroom je zelf gebruikt en of verschuiven van verbruik of een thuisbatterij voor jou loont.
Wat betekent dit voor huishoudens met zonnepanelen?
Met de nieuwe meter stopt het automatische, onbeperkte salderen van de terugdraaiende draaischijfmeter, en per 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling helemaal. Vanaf dat moment loont het vooral om je opgewekte stroom direct zelf te gebruiken: draai de wasmachine of vaatwasser overdag, laad je fiets of auto op zonnestroom, of sla het overschot op in een stekker-thuisbatterij. Zo haal je ook zonder saldering het maximale uit je panelen.
