Wist je dat het voor de hoeveelheid teruggeleverde stroom op je energierekening niet uitmaakt of je zonnepanelen of thuisbatterij op 1-fase of 3-fase zijn aangesloten? Door het intern salderen van je slimme meter kom je bij een 1-fase omvormer op dezelfde hoeveelheid teruggeleverde stroom uit als bij een 3-fase omvormer. In dit blog lees je wat intern salderen precies is, waar het in de meter gebeurt en hoe je controleert of jouw meter het goed doet.
1-fase of 3-fase omvormer
Bij het aanschaffen van zonnepanelen of een thuisbatterij heb je de keuze uit een 1-fase of 3-fase omvormer. Bij zonnepanelen hangt die keuze vooral af van het vermogen van je installatie en of je een 3-fase netaansluiting hebt. Heb je een plug-in thuisbatterij in het stopcontact, dan zit deze sowieso op één fase aangesloten.
Dat je een 3-fase netaansluiting hebt, betekent niet dat je verplicht bent om ook een duurdere 3-fase omvormer op je zonnepanelen aan te sluiten. Een 1-fase omvormer stuurt weliswaar alleen stroom naar één fase in je huis, maar kan toch een prima keuze zijn dankzij het intern salderen van de slimme meter.
Wat is intern salderen?
Bij een 1-fase omvormer kan het gebeuren dat je zonnepanelen of thuisbatterij op fase 1 terugleveren, terwijl apparaten zoals je koelkast of wasdroger op fase 3 stroom verbruiken. Dat is geen probleem, want je slimme meter telt de drie fasen per meetmoment bij elkaar op en houdt alleen het saldo bij:
- Slimme meters tellen alle fasen bij elkaar op. Lever je op fase 1 dus 1.200 Watt terug en verbruik je op fase 3 tegelijk 1.200 Watt, dan neem je netto 0 Watt van het net af.
- De verdeling over de fasen maakt niet uit voor het salderen. De meter verrekent de totale afname en de totale teruglevering over de drie fasen automatisch. Je hoeft je dus geen zorgen te maken dat verbruik en opwek per se op dezelfde fase moeten zitten.
- Intern salderen voorkomt extra kosten. Omdat afname en opwek over de drie fasen worden verrekend, profiteer je optimaal van je zonne-energie zonder dat je daarvoor een duurdere 3-fase omvormer nodig hebt.
Waar gebeurt het salderen precies?
Het intern salderen gebeurt in de kWh-telwerken van de slimme meter zelf, niet in je P1 meter of P1-uitleesapparaat. De meter bepaalt per meetmoment het saldo over de drie fasen en verhoogt vervolgens alleen het verbruikstelwerk (1.8.1 en 1.8.2) of het teruglevertelwerk (2.8.1 en 2.8.2). Die telwerkstanden gaan naar je netbeheerder en energieleverancier en vormen de basis van je afrekening.
Lees je je slimme meter uit via de P1-poort, bijvoorbeeld in Home Assistant, dan zie je daar ook de actuele vermogens per fase los van elkaar. Die ruwe waarden zijn bewust niet gesaldeerd: ze laten zien wat er op dat moment per fase gebeurt. Het is dus normaal dat je in die real-time per-fase-data geen apart gesaldeerd getal terugvindt. Het salderen zit namelijk in de oplopende kWh-telwerken, niet in de momentane vermogens per fase.
Feitelijke teruglevering
Lever je 1.200 Watt op fase 1 terug terwijl je op fase 3 1.200 Watt verbruikt, dan stroomt er feitelijk wel 1.200 Watt jouw kant op het net op. Door het intern salderen telt je energieleverancier dit echter niet als teruggeleverde stroom. Je gebruikt op dat moment dus ook niet je eigen zonnestroom voor dat apparaat. Vind je dat belangrijk, dan kan dat bij voldoende zonnepanelen een argument zijn om toch voor een 3-fase omvormer te kiezen.
Goed om te weten: dit intern salderen over de fasen blijft ook na het vervallen van de salderingsregeling per 1 januari 2027 gewoon bestaan. Wat verandert, is de externe verrekening: teruglevering die je netto aan het net levert, wordt dan vergoed tegen een terugleververgoeding in plaats van weggestreept tegen je verbruikstarief. De keuze tussen een 1-fase en 3-fase omvormer verandert daar niet door.
Plug-in thuisbatterij en intern salderen
Een plug-in thuisbatterij is een thuisbatterij die via een stekker in het stopcontact laadt en ontlaadt. Op basis van een P1 meter of kWh-meter weet de batterij wanneer het gunstig is om te laden bij overschot van je zonnepanelen, of te ontladen als er stroomvraag is van apparaten in huis.
Omdat je een plug-in thuisbatterij via een stekker aansluit, zit deze altijd op één fase. Ook hier maakt het niet uit of de batterij oplaadt met opgewekte zonnestroom of met stroom van het net. Door het intern salderen van je slimme meter wordt het tegen elkaar weggestreept. Ontlaadt je batterij op één fase terwijl er op de andere fasen een gelijke stroomvraag is, dan ziet je energiemaatschappij dat niet als teruggeleverde stroom.
Dat is prettig om te weten, want het betekent ook dat je over die feitelijk teruggeleverde stroom geen terugleverboete betaalt.
Saldeert mijn slimme meter wel correct?
Vrijwel alle slimme meters salderen netjes intern, precies zoals de DSMR-standaard voorschrijft. Bij een klein aantal oudere metertypes ging dit in het verleden mis: die registreerden afname en teruglevering apart per fase in plaats van het netto-verschil. Het gaat vooral om bepaalde Landis+Gyr E360 (SMR 5.0) meters en oudere Sagemcom T210d meters. Netbeheerder Liander heeft dit destijds met een software-update op afstand opgelost, maar het is verstandig om het zelf te controleren zolang de salderingsregeling nog loopt: die stopt per 1 januari 2027.
Controleren doe je zo: lees je kWh-telwerken (1.8.x voor verbruik en 2.8.x voor teruglevering) uit op een moment dat je zeker weet dat je netto op nul zit, bijvoorbeeld teruglevering op de ene fase met een gelijk verbruik op een andere. Lopen dan zowel het verbruiks- als het teruglevertelwerk tegelijk op, dan saldeert je meter niet correct. Klopt het wel, dan loopt slechts één van beide telwerken op. Bij een afwijking kun je bij je netbeheerder kosteloos een software-update of meterwissel aanvragen. Je kunt je standen ook nakijken via slimmemeterportal.nl.
Meer inzicht in je energieverbruik?
Bronnen
- Netbeheer Nederland, DSMR 5.0.2 P1 Companion Standard (officiële protocolspecificatie van de slimme meter): netbeheernederland.nl.
- Liander, mededeling over de registratiefout bij de Landis+Gyr E360 SMR 5.0 (2019): de netbeheerder gaf aan dat de slimme meter alleen het verschil tussen levering en teruglevering hoort te registreren en loste de afwijking met een software-update op. Meterproblemen melden kan via liander.nl.
- Enexis bevestigde dat de uitlezing van de P1-poort losstaat van de registratie op de telwerken: de P1-poort laat het salderen niet zien, maar het salderen gebeurt wel in de kWh-meter, waarbij de telwerken de gesaldeerde standen weergeven.
