Je warmtepomp laten draaien op je eigen zonnestroom klinkt als de perfecte combinatie: overdag gratis opwekken, direct verwarmen. Maar hoe krijg je de data van je P1 Meter bij je warmtepomp, en levert het eigenlijk wat op? In dit blog bespreken we wat er kan via de fabrikant-apps, via SG Ready en via Home Assistant of Homey, en zijn we eerlijk over het nut van je warmtepomp aansturen op basis van de opbrengst van je zonnepanelen.
Snel antwoord
Geen enkele grote warmtepomp-app accepteert op dit moment een P1 Meter van derden als bron voor het aansturen. Aansturen op zonne-overschot kan wel: via het SG Ready-contact met een relais, of via Home Assistant of Homey met de integratie of app van je warmtepompmerk of een community app. De besparing is reëel maar bescheiden, en het grootst bij warm tapwater.
Kan het via de app van je warmtepomp?
Kort antwoord: nee. De apps van Vaillant (myVAILLANT), Daikin (Onecta), Mitsubishi (MELCloud), NIBE (myUplink), LG en Panasonic kunnen je warmtepomp bedienen en monitoren, maar geen van alle leest een externe P1 Meter uit om op je actuele overschot te sturen.
Wat fabrikanten wél bieden zijn eigen ecosystemen. Daikin verkoopt de HomeHub, een energiemanager die het eigen verbruik van een Altherma verhoogt en volgens Daikin 80 tot 120 euro per jaar oplevert bij een 250 liter-vat. NIBE heeft Smart PV, dat via een gekoppelde omvormer het boilervat voorverwarmt op zonnestroom, plus gratis sturing op dynamische uurprijzen. En Remeha stuurt tapwater automatisch naar de goedkoopste uren bij een dynamisch contract. Allemaal binnen het eigen merk, dus zonder koppeling met je huidige HomeWizard P1 Meter, Powerbaas of Homey Energy Dongle.
Wat is SG Ready en hoe koppel je er een P1 Meter aan?
SG Ready is een standaard die op vrijwel alle grote lucht/water-warmtepompen zit: twee contacten waarmee je de warmtepomp in vier standen kunt zetten, van geblokkeerd tot geforceerd maximaal. De interessantste is stand drie: “aanbevolen verhoogd bedrijf”, precies bedoeld voor momenten met goedkope of eigen stroom.
Ter info
De vier SG Ready-standen
Stand 1 blokkeert de warmtepomp (voor piekuren), stand 2 is normaal bedrijf, stand 3 adviseert de warmtepomp om extra te draaien en stand 4 forceert maximaal vermogen. Voor zonne-overschot gebruik je stand 3: de warmtepomp beslist dan zelf hoe hij het extra aanbod benut, zonder geforceerd te pendelen.
Forceer je warmtepomp niet continu naar vol vermogen. Een warmtepomp draait het zuinigst als hij rustig moduleert, en hard aan- en uitschakelen op elke wolk verlaagt het rendement en verhoogt de slijtage. Werk daarom met drempels die minutenlang aanhouden en gebruik SG-stand 3 voor sturing op overschot, niet stand 4.
De koppeling met je P1 Meter maak je met een slim relais met een potentiaalvrij contact, zoals de Shelly Plus 1 of de compactere Shelly 1 Mini, dat het SG-contact sluit zodra je teruglevering boven een drempel komt. Let bij aanschaf specifiek op die potentiaalvrije uitvoering: die schakelt los van de netspanning, en dat is precies wat de meeste SG Ready-aansluitingen nodig hebben. De logica daarvoor draait in Home Assistant of Homey. Wie niet wil knutselen kan kijken naar een kant-en-klare oplossing zoals de Ecosoft Smart Grid Controller, al werkt die met een eigen P1-meter in plaats van je HomeWizard.
Shelly nodig voor de SG Ready-koppeling?
De Shelly Plus 1 en Shelly 1 Mini (Gen3/Gen4) hebben het potentiaalvrije relaiscontact dat je nodig hebt om de SG Ready-ingang van je warmtepomp aan te sturen.
Per merk verschilt hoe je dit aanstuurt en via welke officiële app of koppeling:
- Daikin: koppelt via de Onecta-app, ook als officiële Homey-app beschikbaar. Home Assistant praat met dezelfde Onecta-cloudkoppeling, dus dit blijft altijd verkeer via Daikin’s cloud.
- NIBE: draait via myUplink, het officiële cloudplatform, met kant-en-klare koppelingen voor zowel Home Assistant als Homey. NIBE heeft daarnaast een eigen Smart Energy Management-functie die zonnestroom automatisch naar de boiler kan sturen, maar die werkt via een losse energiemeter van NIBE zelf, niet via je P1 Meter.
- Mitsubishi: gaat via MELCloud, het officiële cloudplatform van Mitsubishi Electric, met een directe Home Assistant-integratie. Ook hier loopt alle sturing via de cloud.
- Vaillant: de officiële myVAILLANT-app werkt via de cloud. Wie liever zonder cloud-afhankelijkheid stuurt, kan via het eBUS-protocol met een adapter en de open-source ebusd-software werken; dat is een community-oplossing, geen officieel Vaillant-product.
Belangrijk om te beseffen: geen van deze fabrikant-apps kent uit zichzelf je zonneopbrengst of het stroomverbruik. Home Assistant of Homey haalt die live cijfers uit je eigen P1 Meter of de Homey Energy Dongle, en stuurt op basis daarvan commando’s naar de cloud-API van de fabrikant, dezelfde koppeling die de app zelf ook gebruikt. Ook als het voelt alsof je “lokaal” via Homey of Home Assistant stuurt, gaat het verkeer dus via internet en de servers van de fabrikant.
Voor wie helemaal zonder cloud wil werken, is er bij een deel van de merken een lokaal alternatief. NIBE’s S-serie (S1155, S1255, SMO S40) heeft Modbus TCP ingebouwd, te activeren via het instellingenmenu, terwijl oudere F-serie modellen daarvoor de losse NIBE MODBUS 40-module nodig hebben. Bij Daikin Altherma-modellen kan lokale aansturing via een aparte Modbus-gateway of via het community P1P2-project, een doe-het-zelf-oplossing zonder cloud. Voor Mitsubishi bestaat geen breed gedocumenteerde lokale route, daar blijf je afhankelijk van MELCloud. En zoals hierboven genoemd kan het bij Vaillant via eBUS.
Wat wordt de nieuwe standaard voor warmtepomp-aansturing?
EEBus wordt door veel Europese fabrikanten genoemd als de meest kansrijke opvolger van SG Ready. Het is een Europese standaard waarbij apparaten elkaar automatisch “begrijpen”, zodat een warmtepomp bijvoorbeeld weet wat een thuisbatterij is en daarop kan afstemmen, in plaats van alleen te reageren op een los aan/uit-signaal. Diverse grote fabrikanten dragen actief bij aan de ontwikkeling, waaronder NIBE.
SG Ready zelf geldt als een prima eerste stap uit 2012, maar inmiddels te grof: vier vaste standen volstaan niet om te reageren op negatieve stroomprijzen of netcongestie. Onderzoekers noemen EEBus en het Nederlandse S2-protocol, ontwikkeld door TNO en inmiddels een officiële Europese norm (EN 50491-12-2), als de twee meest kansrijke opvolgers. Voorlopig worden beide naast elkaar doorontwikkeld, er is nog geen eenduidige winnaar.
Ook Matter, de merkoverstijgende smart-home-standaard, breidt zich sinds versie 1.4 uit met energiemanagement voor warmtepompen, batterijen en zonnepanelen. Voor lokale bediening in huis is dat interessant, maar voor de koppeling met het net van de netbeheerder kiezen Europese fabrikanten vooralsnog vaker voor EEBus.
De druk komt niet alleen uit de techniek. In Duitsland moeten warmtepompen boven 4,2 kW sinds 1 januari 2024 wettelijk stuurbaar zijn voor de netbeheerder (§14a EnWG), zodat het vermogen tijdelijk beperkt kan worden bij dreigende netcongestie. Nederland overweegt om vanaf 2026 iets vergelijkbaars te koppelen aan de ISDE-subsidie voor warmtepompen. Wie nu een warmtepomp aanschaft, checkt dus niet alleen op SG Ready, maar ook of het model met een firmware-update via EEBus kan worden aangestuurd.
Heeft sturen op zonne-overschot zin bij een warmtepomp?
Hier past eerlijkheid: minder dan je zou hopen, en dat komt door de seizoenen. In de drie zomermaanden mei, juni en juli wordt samen al zo’n 39 procent van de jaaropbrengst van je zonnepanelen opgewekt, precies de periode waarin je warmtepomp nauwelijks hoeft te verwarmen. In de wintermaanden, als de warmtevraag piekt, is de opbrengst juist het laagst. Dat fundamentele gat tussen aanbod en vraag lost geen enkele slimme sturing op, zonnestroom van de zomer bewaren voor de winter is met de huidige techniek simpelweg niet haalbaar.
Wat wél het hele jaar werkt, is het optimaliseren van de elektrische boiler die je warmtepomp gebruikt voor tapwater. Dit werkt alleen als je tapwater elektrisch wordt verwarmd, via de warmtepomp zelf of via een elektrisch verwarmingselement in het boilervat.
Heb je een hybride warmtepomp waarbij een cv-ketel op gas het tapwater voor zijn rekening neemt, dan levert aansturing van tapwater uiteraard niets op, het tapwater wordt dan gewoon met gas opgewarmd.
Bij een elektrische boiler moet het vat sowieso dagelijks op temperatuur worden gehouden, dus die boost verschuiven naar de zonnepiek of lage dynamische tarieven is pure winst. In het voor- en najaar komt daar de vloerverwarming als warmtebuffer bij: een graad extra rond het middaguur verschuift verbruik van de dure avond naar je eigen zonuren. Onderzoek naar toegewijde zonnestroomboilers, met een sturing die continu het actuele overschot volgt, laat besparingen zien van ongeveer 150 tot 600 euro per jaar, afhankelijk van warmwaterverbruik, hoeveelheid PV-overschot en het energiecontract. Verzet je alleen het vaste boilermoment in de app van je warmtepomp naar het middaguur, zonder dynamische sturing op je actuele teruglevering, dan pak je een deel van die winst mee: meestal enkele tientjes tot ruim 100 euro per jaar. Voeg je daar via Home Assistant of Homey een sturing op teruglevering aan toe, zoals eerder in dit artikel beschreven, dan kom je dichter bij de bovenkant van die bandbreedte. Let wel: de salderingsregeling stopt per 1 januari 2027, waarna elke kWh die je zelf verbruikt in plaats van terug te leveren direct meer waard wordt, wat deze optimalisatie vanaf dat moment relevanter maakt.
Tip van de redactie
Begin met de boost van je elektrische boiler
Wil je vandaag beginnen zonder relais of soldeerwerk? Zet in de app van je warmtepomp het dagelijkse boilermoment rond het middaguur in plaats van ’s nachts, mits je tapwater elektrisch wordt verwarmd. Draait het tapwater bij jou nog op een cv-ketel, dan heeft deze truc geen effect. Bij een elektrische boiler kost het niets, werkt het bij elk merk, en is het de eenvoudigste eerste stap voordat je verdergaat met dynamische sturing.
Lees ook: 7 Homey-flows voor het besparen van energie.
