Zonnepanelen op zuid of oost-west: jarenlang was het antwoord simpel. Leg ze op het zuiden, want daar is de jaaropbrengst het hoogst. Dat advies stamt uit de tijd dat elke kWh evenveel waard was door de salderingsregeling, die op 1 januari 2027 stopt. Vanaf dan telt niet alleen hoevéél stroom je opwekt, maar vooral wannéér. De populaire conclusie is dat oost-west daardoor beter wordt dan zuid. Wij wilden weten of dat klopt en rekenden het door op een jaar met onze eigen data van de P1 Meter & omvormer i.c.m. dynamische energietarieven. De uitkomst is genuanceerder dan de schreeuwende koppen die je in veel media op dit moment leest.
Snel antwoord
Ook na het einde van salderen blijft een zuid-dak financieel meestal net iets voorlopen op oost-west, omdat het per jaar zo’n 800 kWh meer opwekt. Oost-west heeft wel een hoger zelfverbruik-percentage, maar in kilowatturen scheelt dat weinig. De echte kracht van oost-west zit ergens anders: elke teruggeleverde kWh is onder dynamische prijzen meer waard, in onze meting tot ongeveer 20 procent voor de westelijke flank, en op een plat dak passen er meer panelen per vierkante meter. Een thuisbatterij maakt de hele oriëntatievraag minder belangrijk. Belangrijkste advies: verhuizen van bestaande panelen loont vrijwel nooit, meten en sturen wel.
Waarom gold zuid jarenlang als de beste keuze?
Een paneel op het zuiden met een hellingshoek van 33 tot 40 graden vangt over het jaar de meeste zon. Tien panelen van 400 wattpiek leveren op zuid zo’n 3.800 tot 4.200 kWh per jaar, met een duidelijke piek rond het middaguur. Dat zuid-advies komt puur uit die hoogste jaaropbrengst. Onder saldering werd elke kWh weggestreept tegen je verbruik, of je hem nu zelf gebruikte of terugleverde. De gratis zuid-middagpiek was daardoor net zoveel waard als stroom die je ’s avonds uit het net haalde. Maximale opwek betekende automatisch maximale opbrengst.
Wat verandert er op 1 januari 2027?
Het wegstrepen stopt. Vanaf 2027 bespaart een direct verbruikte kWh je nog steeds het volle leveringstarief van 25 tot 30 cent, maar voor een teruggeleverde kWh krijg je een vergoeding die daar fors onder ligt. Het draait dan om zelfverbruik: het deel van je opwek dat je gebruikt op het moment dat het wordt opgewekt. En daar knelt het bij een zuid-dak, want die geconcentreerde middagpiek valt precies wanneer veel mensen niet thuis zijn. Wat er wettelijk verandert en wat je leverancier moet betalen, lees je in ons nieuwsbericht over zonnepanelen na afschaffing van de salderingsregeling.
Een oost-west-opstelling spreidt de productie: de oostkant levert vanaf de vroege ochtend, de westkant tot in de vroege avond. Dat sluit beter aan op het ritme van een huishouden. Het zelfverbruik-percentage stijgt daardoor van ongeveer 30 procent bij zuid naar 40 procent bij oost-west. Klinkt overtuigend, maar een percentage vertelt niet het hele verhaal, zoals de rekensom hieronder laat zien.
Wat is een oost-west-opstelling?
Bij een oost-west-opstelling verdeel je je panelen over twee dakvlakken: de ene helft ligt op het oosten, de andere op het westen. Op een schuin dak zijn dat de twee dakhelften, op een plat dak twee rijen die rug-aan-rug de andere kant op wijzen. Je hebt er dus twee dakvlakken voor nodig. Heb je maar één dakvlak en wil je toch meer spreiding dan pal zuid, dan liggen zuidoost of zuidwest voor de hand: enkele oriëntaties die je op één dak kwijt kunt, met een kleiner opbrengstverlies dan een volledige oost-west-splitsing. In dit artikel vergelijken we een zuid-dak met een oost-west-opstelling van hetzelfde totale vermogen.
Ter info
Het middagdal wordt steeds dieper
Hoe meer zonnepanelen er in Nederland bij komen, hoe verder de stroomprijs rond het middaguur wegzakt. In de day-ahead-uurprijzen zagen we het gemiddelde middagtarief in het voorjaar van 2026 rond nul uitkomen, met regelmatig negatieve uren tussen 11.00 en 15.00 uur, en dat aantal neemt elk jaar toe. Dat is precies de productiepiek van een zuid-dak. Voor wie dynamisch teruglevert wordt die middagstroom dus steeds minder waard, en dat is de reden dat oriëntatie er na 2027 überhaupt toe gaat doen.
We rekenden het door op echte meterdata
In plaats van met gemiddelde vuistregels te schuiven, rekenden we het door op onze eigen installatie: een echt Nederlands dak dat we een heel jaar lang op vijf-minuten-niveau volgden. Dat dak is toevallig een natuurlijk experiment, want er liggen panelen pal zuid én zuidwest. Een volwaardige oost-west-installatie is het niet, maar de zuidwest-panelen laten wel precies zien wat een naar de middag en avond gekantelde flank met je productie doet. Een echte west-helft zou nog iets sterker naar de avond schuiven, dus onze meting is eerder een voorzichtige ondergrens dan een overdrijving. Hoe het dak precies ligt en waarmee we gemeten hebben, staat onderaan dit artikel.
Wat de meting laat zien: de zuidwest-string piekt ongeveer twee uur later dan de zuid-string en stopt 37 procent van zijn opwek ná 16.00 uur, tegen maar 20 procent voor zuid. De avondflank is dus echt, geen theorie. Het gemeten zelfverbruik van het hele huishouden kwam over het jaar uit op 37,5 procent. Vervolgens legden we de werkelijke day-ahead uurprijzen van 2024 en van het jaar juli 2025 tot juli 2026 over die opwek, met een leveringstarief dat gemiddeld op 28 cent uitkomt en teruglevering tegen de marktprijs van dat uur, zonder saldering.
Wat levert het op in euro’s na 2027?
We vergelijken twee identieke sets van 4 kWp, zuid tegen oost-west, bij hetzelfde vermogen én dezelfde dakhelling, zodat we puur het effect van de oriëntatie meten en niet dat van een vlakkere hoek op een plat dak. De prijzen zijn de dynamische day-ahead uurprijzen van 2024.
| Per jaar | Zuid | Oost-west |
|---|---|---|
| Opwek | 4.000 kWh | 3.200 kWh |
| Zelfverbruik | 31% | 40% |
| Zelfverbruik in kWh | 1.250 kWh | 1.280 kWh |
| Teruglevering | 2.750 kWh | 1.900 kWh |
| Opbrengst zonder batterij | 457,- euro | 429,- euro |
| Opbrengst met 5 kWh batterij | 688,- euro | 590,- euro |
Hier zit de kern van het misverstand. Oost-west heeft inderdaad een hoger zelfverbruik-percentage, maar het absolute zelfverbruik is vrijwel gelijk (1.280 tegen 1.250 kWh), terwijl oost-west wel 800 kWh minder opwekt. Zuid blijft daardoor zonder batterij zo’n 28 euro per jaar voor, en met een thuisbatterij loopt dat verschil op tot bijna 100 euro. Toen we dezelfde som over het duurdere prijsjaar juli 2025 tot juli 2026 legden, bleef de uitkomst overeind: zuid voor met 38 euro zonder batterij en 100 euro met batterij.
Het advies verschuift de laatste jaren richting oost-west. Milieu Centraal en veel energieadviseurs raden het inmiddels aan, vanwege die betere spreiding over de dag. Wij wilden weten of die populaire keuze ook op de euro’s standhoudt, en daar blijkt zuid dus net voor te blijven. Geen van beide is fout: het hangt ervan af of je op de euro’s onder de streep let, of op hoe goed de opwek bij je eigen verbruik past.
Toch is er een echte kern van waarheid onder de oost-west-hype. Per teruggeleverde kWh leverde de zuidwest-string in onze meting ongeveer 20 procent méér op dan de zuid-string, juist omdat die stroom het goedkope middagdal ontwijkt en in duurdere uren valt. Een volledige oost-west, met ook een oosthelft die ’s ochtends in wat goedkopere uren levert, komt daar wat onder, maar de richting van het effect blijft. Oost-west verdient dus meer per kilowattuur, maar zuid maakt dat ruimschoots goed met volume.
Het hangt af van wanneer jij thuis bent
Je eigen dagritme bepaalt hoeveel van die middagstroom je zelf gebruikt. We rekenden daarom drie huishoudens door bij hetzelfde jaarverbruik: een thuiswerker met wat daglast, een huishouden dat doordeweeks overdag weg is, en een huishouden dat veel thuis is en apparaten bewust naar de middag schuift.
| Verbruiksprofiel | Voordeel zuid, zonder batterij | Voordeel zuid, met 5 kWh batterij |
|---|---|---|
| Doordeweeks overdag weg | +19 euro/jaar | +103 euro/jaar |
| Thuiswerker met wat daglast | +28 euro/jaar | +98 euro/jaar |
| Veel thuis en slim sturen | +33 euro/jaar | +98 euro/jaar |
Het verrassende punt zit in het laatste profiel: je verbruik naar de middag verschuiven helpt vooral zuid, want dat dak heeft de grootste middagpiek om zelf te verbruiken. Het huishouden dat overdag weg is komt het dichtst bij oost-west, maar ook daar blijft zuid net voor. De verbruikstiming verschuift dus de marge, maar kantelt de uitkomst niet, en met een thuisbatterij wint zuid in elk profiel duidelijk. Wil je weten hoe jouw dag eruitziet? Dat weet je pas als je meet.
Tip van de redactie
Meet je eigen middag-teruglevering
Met een P1 Meter zie je per uur hoeveel je tussen 11.00 en 15.00 uur teruglevert. Dat getal vertelt je precies hoeveel er bij jou te winnen valt met verschuiven of opslaan, ongeacht je oriëntatie. Lees ook: de opbrengst van je zonnepanelen meten.
Wat doet een thuisbatterij met de keuze?
Een thuisbatterij maakt de oriëntatievraag grotendeels overbodig. De batterij vangt overdag het overschot op en levert het ’s avonds terug, precies wanneer je verbruik piekt. Juist bij een zuid-dak werkt dat goed, want daar is de geconcentreerde middagpiek het makkelijkst op te slaan. In onze som liep het zelfverbruik met een stekker-thuisbatterij van 5 kWh op naar bijna 60 procent, en won zuid duidelijker dan zonder batterij. Meer opwek betekent immers meer om op te slaan. Hoe je de juiste capaciteit kiest, hangt af van je avondverbruik. Een HEMS haalt vervolgens het maximale uit die batterij door laden en ontladen op de uurprijzen af te stemmen.
En hoe zit het in de winter?
In de winter komt de zon laag in het zuidoosten op en gaat laag in het zuidwesten onder. Een oost-west-dak levert dan weinig, terwijl een zuid-dak juist zijn beste kaart uitspeelt. Heb je een warmtepomp of wil je je thuisbatterij ook in de winter opladen, dan is zuid in de donkere maanden dus in het voordeel.
Bij een warmtepomp met vloerverwarming werkt dat het beste: de vloer slaat warmte op, dus je kunt de pomp tijdens de zonnige middaguren wat harder laten stoken en teert ’s avonds op die opgeslagen warmte. Een elektrische boiler werkt net zo, die warm je overdag op voor gebruik over een langere tijd. Een lucht-lucht warmtepomp (airco) heeft die buffer niet en houdt geen warmte vast voor later, dus daar valt weinig te verschuiven. Dat sturen op je zonne-overschot regel je ook weer met een HEMS.
Let op
Zuid wint in de winter alleen zonder schaduw
Het winter-voordeel van zuid geldt alleen als je dak dan vrij zicht op de zon houdt. De winterzon staat laag, dus een rij huizen, een boom of een schutting werpt er al snel schaduw op, en daarmee verdwijnt het voordeel. Kijk daarom hoe de zon in december en januari op je dak valt, of meet het gewoon.
Heb je al zonnepanelen op je dak op het zuiden? Dit kun je doen
Panelen verleggen is vrijwel nooit rendabel, en dat hoeft ook niet. Je haalt meer uit een bestaand zuid-dak door de middagpiek beter te benutten: verschuif het gebruik van je vaatwasser, wasmachine, boiler en het laden van je auto naar de zonuren, sla het overschot op in een thuisbatterij, of kies een omvormer of leverancier die automatisch terugregelt zodra terugleveren geld kost. Alle praktische manieren om je zelfverbruik te verhogen, zetten we op een rij in ons artikel over meer eigen verbruik van je zonnestroom.
Ga je zonnepanelen leggen? Wanneer een oost-west-opstelling wél slim is
Bij een nieuwe installatie speelt de vraag oost-west of zuid het sterkst, en dan is oost-west zeker het overwegen waard, maar om andere redenen dan de euro’s per jaar. Op een plat dak is oost-west vaak de betere keuze: met een lage hellingshoek plaats je tot 40 procent meer panelen per vierkante meter en heb je minder ballast nodig, waardoor de opbrengst per dak juist hoger kan uitvallen. Daarnaast is de lagere middagpiek van oost-west beter voor het net: je duwt minder stroom terug op het moment dat het net al vol staat, wat helpt tegen netcongestie. En heb je twee bruikbare dakvlakken, dan benut je met oost-west simpelweg meer dak. Omdat de oost- en westhelft nooit tegelijk pieken, kun je bovendien meer panelen op dezelfde omvormer aansluiten zonder veel opwek te verliezen, waardoor de meerkosten van die extra panelen laag blijven.
Let op drie dingen. Een oost-west-opstelling vraagt om een omvormer met twee MPPT-ingangen of micro-omvormers, omdat beide dakhelften op verschillende momenten pieken. Dimensioneer op je eigen jaarverbruik inclusief toekomstplannen zoals een warmtepomp of elektrische auto, want je dak vol leggen puur om terug te leveren loont niet meer. En kijk bij de omvormerkeuze meteen naar slimme functies die automatisch terugregelen bij negatieve prijzen.
De eerlijke conclusie: of je nu zuid of oost-west kiest, het verschil in euro’s is na 2027 klein, en de zon telt nog altijd. Zuid blijft licht voorlopen, oost-west heeft praktische voordelen en een hogere waarde per kilowattuur, en een thuisbatterij maakt de keuze uiteindelijk minder spannend dan de kopjes doen vermoeden. Voor veel mensen ligt de dakrichting bovendien al vast, en dan is de nuchtere keuze simpel: leg het dak dat je hebt zo vol als rendabel is, want de meerprijs per extra paneel is klein. Begin daarom niet met het dak, maar met meten.
Onze eigen meting
Zo hebben we dit op ons eigen dak gemeten
Deze conclusie komt niet uit de cijfers van derden, maar uit onze eigen meetdata. Het praktijkvoorbeeld in dit artikel is mijn eigen dak, met panelen in twee richtingen:
- Zuid: zeven panelen van 360 Wp met optimizers op een plat dak (uitbouw en garage), op frames met een lage hellingshoek.
- Zuidwest: vier panelen van 300 Wp, op een schuin dak.
De opwek volgden we een heel jaar lang op vijf-minuten-niveau met de data van de SolaX Power omvormer, goed voor 104.935 meetpunten in 2024. Van die opwek ging 67 procent naar de zuid-panelen en 33 procent naar de zuidwest-panelen, die ongeveer twee uur later piekten.
Het zelfverbruik berekenden we door die opwek te combineren met de teruglevering aan het net, gemeten met een HomeWizard P1 Meter op de hoofdaansluiting. Omdat een thuisbatterij die teruglevering verschuift, gebruiken we bewust de jaren vóór de batterij: het gemeten zelfverbruik lag op 37,0 procent in 2023 en 37,5 procent in 2024. De batterij kwam er begin 2025 bij.
Het verbruiksprofiel reconstrueerden we uit ruim 976 dagen van diezelfde meterdata. De opbrengst per oriëntatie komt uit PVGIS (Europese Commissie) en de waardering deden we met de werkelijke day-ahead uurprijzen van twee volledige jaren: 2024 en juli 2025 tot juli 2026. We verkopen zelf geen zonnepanelen, dus we hebben geen belang bij welke keuze jij maakt, en de berekening is narekenbaar op openbare data.
